राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ - Paper 2

प्रश्न क्रमांक 1 ते 5:
तेराव्या ते सोळाव्या शतकांदरम्यान युरोपातील सरंजामदार वर्गाने भूदासांच्या पिळवणुकीतून भरपूर धन कमावले. या साठवलेल्या भांडवलाचा नवनवीन बाबतीत विनियोग केला गेला. नवीन भूप्रदेश आणि मार्ग शोधणा-या लोकांना त्यांनी आर्थिक पाठबळ दिले. कोलंबसने अटलांटिक महासागर ओलांडून नव्या जगाचा शोध लावला. वास्को द गामाने आफ्रिका खंडाला वळसा घालून भारत आणि पूर्वेशी व्यापाराचा सुरक्षित मार्ग शोधला. मॅगेलानच्या जहाजांच्या ताफ्यातील एक जहाज युरोपला परतल्यामुळे पृथ्वीला सागरी प्रदक्षिणा घालणे शक्य आहे हे सिद्ध झाले. साठवलेल्या भांडवलाचा आणखी एक उपयोग म्हणजे लिओनार्दो दे व्हिन्सी, मायकेलांजेलो आणि राफाएल सारख्या महान कलाकारांना आश्रयदाते मिळाले. या कलाकारांनी चित्रकला आणि शिल्पकलेत क्रांती घडवली आणि मानवी शरीराचे अतिशय तपशीलवार चित्रण केले. आपल्या कलेमध्ये मानवी शरीराचे चित्रण तंतोतंत व्हावे यासाठी ३ व्हिन्सीसारख्या कलाकारांनी शरीरशास्त्राचाही अभ्यास
केला.
या काळात केवळ शरीरशास्त्राचाच विकास झाला असे नाही. परीस आणि अमृत यांच्या शोधात असणा-या किमयेच्या अभ्यासकांना फॉस्फोरस सारख्या मूलतत्त्वांचा शोध लागला आणि रसायनशास्त्राचा विकास झाला. कोपरनिकस ने पृथ्वी नव्हे तर सूर्य हा आपल्या सूर्यमालेच्या केंद्रस्थानी आहे असा सिद्धांत मांडला. गॅलिलिओ आणि केपलर सारख्या वैज्ञानिकांनी त्याचे म्हणणे सिद्ध करण्यासाठी प्रायोगिक पद्धतीचा उपयोग केला. निसर्गरूपी ग्रंथ हा गणिताच्या भाषेत लिहिलेला आहे, असे त्यांना वाटत होते. वेगवेगळ्या शोधांखेरीज खुद्द शास्त्रीय पद्धतीचाही विकास या काळात होत गेला. वैज्ञानिक कल्पना मांडत, ती सिद्ध करण्यासाठी प्रयोग करत, प्रयोगाचा तपशील नोंदवत आणि या नोंदी त्या-त्या क्षेत्रात काम करणान्या इतरांना चिकित्सेसाठी खुल्या ठेवत. माणसाकडे या जगात सुधारणा घडवण्याची जवळजवळ अमर्याद क्षमता आहे, असे त्यांना वाटत होते. या काळात चर्च धर्मसंस्था जरी अतिशय श्रीमंत आणि शक्तिशाली असली, तरी नियतीवर आंधळा विश्वास ठेवत जगण्याला या लोकांनी नकार द्यायला सुरवात केली आणि चिकित्सक वृत्तीचा उदय झाला. मानवतावादाच्या नवीन तत्त्वज्ञानाने माणसाच्या व्यक्तीगत क्षमता आणि प्रयत्नांवर भर दिला. युरोपीय अभ्यासकांनी अभिजात ग्रीक आणि रोमन ग्रंथांना पुनरुज्जीवित केले आणि गुटेनबर्गने विकसित केलेल्या छपाईच्या नव्या तंत्राच्या मदतीने त्यांना सगळी कडे लोकप्रिय केले. रेनेसा या शब्दाचा अर्थ आहे पुनरुज्जीवन, या सगळ्या एकमेकांत गुंतलेल्या प्रक्रियांना एकत्रपणे रेनेसा - पुनरुज्जीवन म्हणतात.

सविस्तर वाचा...

1. 

पुनरुज्जीवन म्हणजे

अ. ग्रीक व रोमन साहित्याची सुरुवात

ब. चिकित्सक वृत्तीचा उदय

क. मानवतावादाचा विकास

ड. चर्च/धर्मसंस्थेचा ह्रास

2. 

वरील उता-यानुसार मानवतावादात कशाचा अंतर्भाव होतो ?

अ. व्यक्तीच्या भांडवलाचे महत्त्व

ब. व्यक्तीच्या प्रयत्नांचे महत्त्व

क. छपाईचे नवे तंत्र लोकप्रिय करणे

ड. माणसाच्या क्षमतेवर विश्वास

वर दिलेल्या विधानांपैकी कोणते विधान योग्य आहे ? 

3. 

पुढीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे ?

अ. पूर्वी पृथ्वी सूर्यमालेच्या मध्यभागी मानली जायची.

ब. चर्चची श्रीमंती नंतर कमी झाली.

4. 

वरील उता-यानुसार कोणती विधाने सत्य आहेत ?

अ. विज्ञानाच्या विकासाचा कलांच्या विकासाशी निकटचा संबंध असतो.

ब. शरीरशास्त्राच्या अभ्यास चित्रकला व शिल्पकलेला आवश्यक आहे.

क. छपाई तंत्रज्ञानातील बदलांचा युरोपातील पुनरुज्जीवन घडवण्यात महत्त्वाचा सहभाग होता.
ड. भांडवल हे कला व वैज्ञानिक प्रगतीला चालना देऊ शकते.

5. 

पुढील विधानापैकी कोणती सत्य आहेत ?

अ. गुटेनबर्गने छपाईयंत्राचा शोध लावला.

ब. नवीन मार्ग शोधण्याकरता लागणाच्या आर्थिक पाठबळासाठी युरोपियन सरंजामदारांनी भूदासांची पिळवणुक केली. 

प्रश्न क्रमांक 6 ते 10:
                मानवाला काही निसर्गदत्त हक्क असतात. जगातील सर्वच देशांमधील नागरिकांना ते प्राप्त झाले पाहिजेत या हेतुने मानवी हक्क” ही संकल्पना आधुनिक काळात प्रचलित झाली. जीवित, उपजीविका यांच्या बरोबर भाषण, संघटना आणि धर्मश्रद्धा स्वातंत्र्य यांचा मानवी हक्कांमध्ये समावेश होतो. इंग्लंडमध्ये 1215 मध्ये “मॅग्नाकार्टा” या नावाने ओळखला जाणारा कायदा संमत झाला. तेव्हापासून राज्यसंस्थेच्या अधिकारावर बंधने असावीत ही कल्पना जन्माला आली. 1628 मधील पिटीशन ऑफ़ राईट्स आणि 1689 मधील बिल ऑफ़ राईट्स ने त्यात अधिक स्पष्टपणा आणला. अमेरिकन स्वातंत्र्य आणि अमेरिकेतील मूलभूत स्वातंत्र्याचा जाहिरनामा यातही मानवी हक्कांचे रक्षण हा ही हेतु होता.
                1948 मध्ये संयुक्त राष्ट्रसंघाने मानवी हक्कांचा जाहीरनामा घोषित केला आणि त्याच वेळेस भारतास स्वातंत्र्य मिळाल्यामुळे संविधान तयार करण्याचे काम सुरु होते. घटनाकारांवर या जाहिरनाम्यातील तरतुदींचा प्रभाव होता आणि म्हणूनच त्यातील काही तरतुदी भारतीय राज्यघटनेच्या तिस-या भागात केलेल्या आहेत. घटनेतील कलम 32 नुसार मानवी हक्क जे मूलभूत हक्क म्हणुन नागरिकांना दिलेले आहेत त्यांचे उल्लंघन झाल्यास त्याविरुद्ध सर्वोच्च न्यायालयात दाद मागता येते. आंतरराष्ट्रीय दबाव व घडामोडीमुळे 1993 मध्ये भारतात मानवी हक्क संरक्षण कायदा पारित करण्यात आला. या कायद्यानुसार राष्ट्रीय व राज्य मानव हक्क आयोगांची स्थापना करण्यात आली. मानवी हक्कांचे उल्लंघन झाल्यास राष्ट्रीय किंवा राज्य मानव हक्क आयोगाकडे तक्रार करुन दाद मिळू शकते.
                  भारतात स्त्रियांचे मानवी हक्क उल्लंघन भरमसाठ प्रमाणावर होतांना दिसते. स्त्रियांना मानवी हक्कांबाबत संवैधानिक तरतुदींबरोबर शासनाने विशेष कायदेही पारित केले असले तरी समाजाची मानसिकता ही पुरुष प्रधान असल्यामुळे स्त्रियांना दुय्यम स्थान दिले जाते. विख्यात अर्थतज्ञ अमर्त्य सेन यांनी 1992 मध्ये ब्रिटिश जर्नलच्या अंकात “मिसिंग वुमेन” हा लेख लिहिला होता. त्यात त्यांनी दहा कोटी स्त्रिया हरवल्या असा उल्लेख केला होता. हरवल्या म्हणजे जन्माला येण्याआधीच गर्भावस्थेत स्त्री गर्भ म्हणुन त्यांची भ्रूण हत्या केली गेली. शिक्षण हे परिवर्तनाचे मोठे साधन आहे. त्या माध्यमातुन स्त्रियांचे आर्थिक व सामाजिक सबलीकरण शक्य आहे. विशाखा खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने लैंगिक छळाबाबत दिलेल्या निर्णयाची अंमलबजावणी आजही बहुतांश रोजगाराच्या ठिकाणी लागु झालेली नाही म्हणुन समाजात आणि विशेषत: महिलांमध्ये महिलांविषयक कायद्यांची जागृती करणे गरजेचे आहे.

सविस्तर वाचा...

6. 

योग्य वाक्य निवडा. 

अ. सर्व मानव हक्क हे कायदेशीर हक्क आहेत.

ब. सर्व मानव हक्क हे मूलभूत हक्क आहेत.

क. सर्व मूलभूत हक्क हे मानव हक्क आहेत. 

7. 

पुढीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे ?

अ. स्त्रियांचे मानवी हक्क उल्लंघन फक्त स्त्रियांचे शिक्षण रोखू शकते.

ब. दुस-याकोणाही पेक्षा स्त्रियांनी महिलाविषयक कायद्यांबाबत अधिक जागृत असावयास हवे.

8. 

पुढीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे ?

अ. मानवी हक्कांच्या उल्लंघनाविरुद्ध लगेच सर्वोच्च न्यायालयात दाद मागता येते.

ब. अमेरीकनांना स्वातंत्र्य मानवी हक्कांच्या रक्षणाकरताच मिळाले.

9. 

सर्व मूलभूत अधिकार हे 

10. 

महिला सबलीकरण यामुळे होऊ शकते

आता मिळवा सर्व जाहिराती Telegram Channel वर (अगदी मोफत) - येथे क्लिक करा

Maha NMK Here You will get the list of all district from Maharashtra. You Can Select Any Disctrict From The List And Get Latest Recruitment News For The District. Keep Visiting MahaNMK Daily For The Latest Recruitment new and Free Job Alert 2018